[vi] Orwell – Coming up for air [extract]

Trồi lên hớp khí (1939)

Phần III

1

Về đến nhà tối hôm đó, tôi vẫn chưa nghĩ ra dùng mười bảy bảng làm gì.

Hilda nói định đến câu lạc bộ Sách Tả. Thấy bảo có một tay từ London về diễn thuyết, dù khỏi phải nói ả cũng chẳng biết đề tài gì. Tôi bảo để tôi đi cùng. Nói chung tôi không thuộc giống mê diễn thuyết, nhưng những hình ảnh chiến tranh buổi sáng, kể từ thằng tàu bay bụng bom bay qua đầu xe lửa, đã khiến tôi sinh ra tư lự. Sau khi cãi nhau xong như thường lệ, chúng tôi lùa hai đứa nhóc đi ngủ sớm và xuất hành vừa kịp đến giờ diễn thuyết đã định, tức là tám giờ.

Tối hôm ấy sương mù, trong hội trường lạnh còn đèn thì chẳng sáng lắm. Cái phòng nhỏ bằng gỗ lợp mái tôn thuộc về nhóm Nonconformist nào đấy, người ngoài thuê mất mười đồng. Như vẫn thấy những dịp này, đã có chừng mười lăm mười sáu người có mặt. Trước bục phát biểu gắn biển màu vàng thông báo hôm nay nói về “Hiểm họa của chủ nghĩa phát xít”. Tôi cũng chẳng ngạc nhiên. Ông Witchett, chuyên môn chủ tọa mấy buổi họp kiểu này còn ngoài đời thực làm trong hãng kiến trúc sư nào đó, đang đưa diễn giả đi một vòng giới thiệu với mọi người, Ông Gì Đó (tôi không nhớ tên), “nhà chống phát xít danh tiếng”, cũng y như người ta vẫn thường giới thiệu “nhà nghệ sĩ dương cầm danh tiếng”. Diễn giả là một tay nhỏ thó trạc bốn mươi, mặc vét tối màu, đầu hói, cố chải mấy cọng tóc lơ thơ che đi nhưng không ăn thua.

Hội họp kiểu này không bao giờ bắt đầu đúng giờ. Lúc nào cũng có một quãng dền dứ, vờ như biết đâu còn thêm vài người nữa xuất hiện. Lúc Witchett gõ gõ lên bàn thi hành nhiệm vụ thì đã tám giờ hai lăm phút. Gã có bộ dạng hiền dịu, cái mặt hồng hồng như mông trẻ lúc nào cũng tươi rói vì cười. Hình như gã là thư ký chi nhánh đảng Tự Do địa phương, ngoài ra còn ngồi hội đồng xã và điều khiển các buổi diễn thuyết có chiếu bóng ở Hội Phụ Nữ. Có thể nói trời cho gã tài làm chủ tọa. Nghe gã nói với cử tọa chúng ta rất vui mừng được tiếp đón ông Gì Đó tới đây hôm nay, có thể thấy rõ gã tin từng lời phát ra. Mỗi lần nhìn gã tôi đều không thể không nghĩ hẳn gã vẫn chưa biết đàn bà. Tay diễn giả nhỏ thó lôi ra một xấp tài liệu, chủ yếu là bài cắt từ báo, đặt cốc nước chặn lên. Rồi hắn liếm nhanh môi và bắt đầu nã pháo.

Anh có bao giờ đi mấy trò diễn thuyết hội họp ấy không?

Mỗi lần tôi đi, thế nào giữa buổi cũng đến một lúc tôi nhận ra ý nghĩ cũ lại chạy qua đầu mình. Chúng ta đang làm cái khỉ gì đây chứ? Cớ nào dân tình lại chui ra đường giữa đêm đông vì món này? Tôi nhìn quanh hội trường. Tôi ngồi hàng ghế cuối. Hình như chưa bao giờ đi hội họp gì mà tôi lại không kiếm cách ngồi hàng cuối nếu được. Hilda cùng đám kia đã chễm chệ trên hàng đầu như mọi khi. Căn phòng nhỏ trông khá u ám. Cái kiểu anh biết đấy. Tường ốp gỗ thông mềm, mái tôn sóng, gió lùa đến mức người ta ước gì không bỏ áo khoác. Một nhúm chúng tôi ngồi dưới ánh đèn quanh bục, sau lưng bày ra thêm khoảng ba chục hàng ghế trống trơn. Mặt ghế nào cũng bẩn bụi. Trên bục sau lưng diễn giả có vật gì đó vuông vuông, chành bành, phủ vải bạt, nhìn như thể một cỗ hòm đại tướng đặt dưới gầm ngựa. Thực ra đấy là cỗ đàn dương cầm.

Đoạn mở đầu tôi không tập trung lắm. Tay diễn giả nhỏ thó có cái mặt khá gian, nhưng nói thì rất tốt. Da trắng, miệng múa máy rất dẻo, cái giọng khoan vào tai thường thấy ở dân chuyên nghiệp. Tất nhiên hắn đang trát shit vào Hitler và đám Quốc xã. Tôi không hẳn hào hứng nghe xem hắn nói gì – từng ấy thì sáng nào chả đầy trên News Chronicle – nhưng giọng hắn vẫn vọng tới tôi từng đợt rì rầm, thỉnh thoảng lại có vài chữ nổi lên lọt vào đầu.

“Tàn bạo khác nào thú vật… Táng tận lương tâm… Dùi cui cao su… Trại tập trung… Sát hại dã man người Do Thái… Trở lại thời kỳ đồ đá… Nền văn minh châu Âu… Hãy hành động trước khi quá muộn… Nhân dân tiến bộ đều căm phẫn… Liên minh các nước dân chủ… Lập trường kiên định… Bảo vệ nền dân chủ… Dân chủ… Phát xít… Dân chủ… Phát xít… Dân chủ…”

Continue reading “[vi] Orwell – Coming up for air [extract]”

[vi] 北方有佳人

Đăng cao khâu nhi vọng viễn

Lý Bạch

Lên gò cao, ngóng bể khơi.
Xương sáu ngao thành bụi,
Về đâu ba đỉnh trôi?
Cây dâu thần gãy nửa
Sóng nhấn chìm mặt trời!
Thềm ngọc cung vàng một giấc mộng
Thủy hoàng Vũ đế chờ đến hoài!
Kình ngạc hết cách cưỡi
Tinh vệ mất công toi.
Ngươi chẳng thấy mộ Tần lăng Hán ra tro hết
Chăn dê cậu nhỏ thắp đèn chơi!
Trộm vào bới vàng ngọc
Hồn thiêng đành bó tay!
Cùng binh độc vũ giờ thế thế
Đỉnh Hồ còn muốn cưỡi rồng bay?

(Tương kiến thời nan biệt diệc nan)

Lý Thương Ẩn

Chẳng gặp thì thôi, chẳng dễ rời
Gió đông hiu hắt cánh hoa rơi
Tằm xuân đến thác tơ đành dứt
Nến cũ thành tro lệ mới phai.
Gương sớm những sầu phơ tóc rối
Ca khuya chợt hiểu buốt trăng ngời.
Bồng sơn lối ấy gần xa nhỉ
Cậy chút chim xanh hỏi giúp người.

Uổng ngưng mi

Tào Tuyết Cần

Vườn tiên có một hoa xinh
Núi cao có một ngọc lành đợi bay
Ừ thì chẳng có duyên may
Sao vời vợi giữa kiếp này gặp nhau?
Ừ thì duyên số nhiệm màu
Sao chưa được một bể dâu đã tàn?
Một người luống sức thở than
Một người thương nhớ muôn vàn cũng không.
Một là bóng nước trăng trong
Một là hoa ảnh trập trùng trong gương.
Trách nào con mắt chứa chan
Mà thu đi rồi đông lại,
xuân tàn rồi hạ tới,
vẫn đôi hàng rưng rưng.

Đề đô thành Nam trang

Thôi Hộ

(xếp theo mức độ không liên quan)

Ngày này năm ngoái cửa đây
Hoa đào trước gió hồng lây má đào.
Má đào chẳng biết đi đâu
Hoa đào vẫn đấy cười chào gió xuân.

*

Ngày này năm ngoái cửa đây
Môi đào má đỏ hoa say sắc người.
Môi đào má đỏ đâu rồi
Gió xuân vô ý vẫn cười cợt hoa.

*

Hoa soi má tóc soi mây
Thềm này băm sáu lăm ngày đây thôi.
Mà em về chốn nào rồi?
Hoa lùa tóc gió nhìn tôi nhơn cười.

*

Vách đất tay ai giờ ngọc múa
Bút thần lóng lánh năm hào quang
Làm ta cứ ngỡ đào năm ngoái
Vẫn nhoẻn nhoen cười khi gió sang.


2004-2007, juvenilia thời điếc không sợ súng.